EQ là gì, khác IQ thế nào?

EQ, hay trí tuệ cảm xúc, là khả năng nhận biết, hiểu và điều chỉnh cảm xúc của chính mình và của người xung quanh. IQ đo năng lực tư duy như suy luận, ghi nhớ, xử lý con số và ngôn ngữ. Một bên là bạn giải quyết vấn đề tốt đến đâu, bên kia là bạn sống và làm việc với con người tốt đến đâu.

Khái niệm EQ được hai nhà tâm lý Peter Salovey và John Mayer đưa ra năm 1990, sau đó trở nên phổ biến nhờ cuốn sách của Daniel Goleman năm 1995. Mô hình hay được dùng chia EQ thành năm thành phần: Tự nhận thức, Tự điều chỉnh, Động lực, Thấu cảm và Kỹ năng xã hội.

Năm thành phần trong đời thường

Tự nhận thức là bạn biết mình đang bực trước khi lời nói bực bội bật ra. Tự điều chỉnh là bạn đọc tin nhắn khó chịu của sếp lúc 10 giờ đêm và quyết định sáng mai trả lời thay vì gõ ngay. Động lực là bạn giữ được nhịp làm việc khi dự án kéo dài sáu tháng mà chưa thấy kết quả. Thấu cảm là bạn nhận ra đứa bạn thân im lặng bất thường trong buổi cà phê và hỏi nó có ổn không. Kỹ năng xã hội là bạn hòa giải được hai đồng nghiệp đang hục hặc mà không ai cảm thấy bị xử ép.

Khác biệt lớn nhất giữa EQ và IQ

IQ khá ổn định sau tuổi trưởng thành, còn EQ có thể rèn luyện được rõ rệt ở mọi độ tuổi. IQ được đo bằng bài có đáp án đúng sai rõ ràng, còn EQ chủ yếu đo qua tự đánh giá hoặc tình huống, nên điểm EQ mang tính tham khảo nhiều hơn. Hai thứ này cũng khá độc lập với nhau: người IQ cao có thể EQ thấp và ngược lại, bạn hẳn từng gặp cả hai kiểu. Một người giỏi toán và một người biết lắng nghe đều có chỗ đứng, công việc nào cần bao nhiêu mỗi loại là chuyện khác.