Big Five là gì và khác 16 nhóm tính cách ở đâu?

Big Five là mô hình mô tả tính cách bằng năm thang điểm liên tục: Hướng ngoại, Dễ chịu, Tận tâm, Ổn định cảm xúc và Cởi mở. Khác biệt lớn nhất so với 16 nhóm tính cách là bạn nhận điểm số trên từng thang thay vì một nhãn: bạn được mô tả bằng năm con số thay vì một cái tên.

Mô hình này ra đời từ việc các nhà nghiên cứu thống kê hàng nghìn tính từ mô tả con người trong ngôn ngữ và thấy chúng gom lại thành năm cụm lớn. Vì được xây từ dữ liệu thay vì từ một lý thuyết có sẵn, Big Five được dùng rộng rãi trong nghiên cứu tâm lý và tuyển dụng ở nhiều nước.

Năm thang nói gì về bạn

Hướng ngoại: bạn nạp năng lượng từ người khác hay từ thời gian một mình. Dễ chịu: bạn ưu tiên hòa khí hay sẵn sàng va chạm để bảo vệ ý mình. Tận tâm: bạn lên kế hoạch và làm đến cùng, hay làm theo hứng. Ổn định cảm xúc: bạn bình tĩnh trước áp lực hay dễ lo và dao động. Cởi mở: bạn thích thử cái mới, ý tưởng trừu tượng, hay thích điều quen thuộc, thực tế.

Khác 16 nhóm tính cách ở đâu

Thứ nhất là cách chấm. 16 nhóm tính cách chia mỗi trục làm hai, bạn hoặc Hướng ngoại hoặc Hướng nội. Big Five cho bạn điểm, ví dụ 55 trên 100, và thừa nhận rằng phần lớn mọi người ở gần giữa. Vì thế kết quả Big Five ổn định hơn khi làm lại.

Thứ hai là nội dung. Hai mô hình có vài trục khá tương đồng: Hướng ngoại giống nhau, Cởi mở gần với trục Trực giác, Dễ chịu gần với trục Cảm xúc, Tận tâm gần với trục Nguyên tắc. Nhưng Big Five có thêm Ổn định cảm xúc, thứ mà 16 nhóm tính cách không đo, trong khi đây lại là thang dự đoán khá tốt về mức căng thẳng và sức khỏe tinh thần.

Thứ ba là cảm giác khi đọc. 16 nhóm tính cách cho bạn một cái tên dễ nhớ, dễ chia sẻ. Big Five cho bạn một biểu đồ, chính xác hơn nhưng kém hấp dẫn hơn. Muốn hiểu mình kỹ, hãy làm cả hai.